Czym jest zorza polarna?
Jak powstaje zorza?
Zorza polarna (Aurora Borealis na półkuli północnej) to zjawisko świetlne zachodzące w górnych warstwach atmosfery Ziemi. Powstaje, gdy naładowane cząstki wiatru słonecznego wchodzą w interakcję z atomami gazów w atmosferze.
Słońce nieustannie emituje strumień naładowanych cząstek zwany wiatrem słonecznym. Gdy te cząstki docierają do Ziemi, są kierowane przez pole magnetyczne naszej planety w stronę biegunów. Tam zderzają się z atomami tlenu i azotu, powodując ich wzbudzenie i emisję światła.
Kolory zorzy
Zielony
Najczęściej spotykany kolor. Powstaje na wysokości 100-300 km przy zderzeniu z atomami tlenu.
Czerwony
Występuje na większych wysokościach (powyżej 300 km). Rzadziej widoczny, wymaga silniejszej aktywności.
Fioletowy i różowy
Powstają przy interakcji z cząsteczkami azotu na niższych wysokościach (poniżej 100 km).
Zorza w Polsce
Polska znajduje się na szerokości geograficznej około 50-54°N, co oznacza, że zorza polarna jest u nas zjawiskiem rzadkim. Aby zorza była widoczna w Polsce, wymagana jest silna burza geomagnetyczna - zazwyczaj o wskaźniku Kp 7 lub wyższym.
W okresach maksimum aktywności słonecznej (cykl trwa około 11 lat) szanse na obserwację zorzy w Polsce znacząco rosną. Ostatnie maksimum przypadło na lata 2024-2025.
Indeks Kp
Indeks Kp (Planetarny indeks K) to miara aktywności geomagnetycznej Ziemi w skali od 0 do 9. Jest obliczany na podstawie danych z sieci magnetometrów na całym świecie.
- Kp 0-4: Zorza widoczna tylko w krajach skandynawskich i arktycznych
- Kp 5-6: Zorza może być widoczna na północy Polski
- Kp 7-9: Zorza może być widoczna w całej Polsce
Wiatr słoneczny
Oprócz indeksu Kp, istotne są również parametry wiatru słonecznego:
- Prędkość: Im szybszy wiatr słoneczny, tym większy wpływ na magnetosferę. Wartości powyżej 500 km/s są korzystne.
- Gęstość: Większa gęstość cząstek oznacza więcej "paliwa" dla zorzy.
- Bz (składowa południkowa): Gdy Bz jest ujemne (skierowane na południe), energia łatwiej przenika do magnetosfery Ziemi, co sprzyja zorzy.
Dowiedz się więcej
Jak obserwować zorzę?
Praktyczny poradnik z listą lokalizacji, sprzętu i ustawień do fotografowania.
Historia obserwacji
Archiwum potwierdzonych obserwacji zorzy polarnej w Polsce.
Sprawdź aktualną prognozę
Zobacz aktualne szanse na obserwację zorzy w Polsce.
Najlepsze lokalizacje
Mapa ciemnych miejsc idealnych do obserwacji zorzy.